Ekzozom — kök hücrenin gönderdiği mesajı taşıyan nano-kese. Hücresiz, allojenik, off-the-shelf.
Ekzozom nedir?
30–150 nm boyutunda, hücreden salgılanan ekstrasellüler vezikül. İçinde protein, mRNA, miRNA ve büyüme faktörü taşır. Hedef hücreyle füzyon yapar; gen ekspresyonunu modüle eder, paracrine sinyal iletir.
Biyolojik etkiler
- · Anti-inflamatuvar · anti-fibrotik
- · Pro-anjiyogenik · pro-proliferatif
- · İmmünomodülatör · immün ayrıcalıklı
Kaynak çok şey değiştirir
Bitkisel
Botanik kaynaklı
Hayvansal ve bitkisel ekstraktlardan elde edilen ekzozom benzeri vezikül; insan hücresel sinyalizasyonuyla biyolojik uyumu sınırlı.
Hayvan Kaynaklı
Bovine, ekin, vb.
Heterojen, ksenojenik immün riski. Sınırlı klinik kullanım, regülasyonu zor.
İnsan Allojenik
Umbilikal kord MSC
AATB / FDA standartlarına uygun, donör taranmış, HLA antijeni içermez — reaksiyon riski çok düşük. Klinik kullanımda altın standart.
Wang et al., Front Pharmacol 2025 — 28 preklinik çalışma: MSC-eksozom kıkırdak rejenerasyonunda tutarlı histolojik avantaj